Home

Etyka zawodowa

Administrator — Thu, 10 Mar 2011 17:53:34 +0000

Na przestrzeni wieków moralność ludzi ulegała zmianie, oraz ulegało zmianie zapatrywanie na to, co wchodzi w zakres pojęcia moralności. Wiele czynów i zachowań, które kiedyś uważano za nieetyczne, dzisiaj uznaje się za moralne lub są wręcz bez znaczenia. Natomiast z drugiej strony ciągle pojawiają się nowe kwestie moralne, które wynikają z nowych, aktualnych realiów życia oraz ze zmian zachodzących w gospodarce. Owe zmiany mają niebagatelny wpływ na kształtowanie się nowych zawodów oraz na zmiany zachodzące w zawodach znanych ludzkości od początku dziejów.[3]
Jedną z aktualnych kwestii moralnych współczesności jest kwestia odrębnych moralności grup zawodowych – etyki zawodowej.
Tradycje etyki zawodowej, przynajmniej w odniesieniu do niektórych zawodów, sięgają epoki starożytnej. Ale współcześnie problematyka etyki zawodowej uległa znacznemu poszerzeniu i uzyskała ogromną rangę społeczną. Problematyka ta dotyczy już nie tylko grup zawodowych tradycyjnie uchodzących za wyróżnione, lecz wszystkich grup zawodowych o szerszym znaczeniu społecznym, w tym również nowo tworzących się.
edną z przyczyn tego stanu rzeczy jest rozwój społecznego podziału pracy i powstawanie nowych zawodów, co powoduje włączanie w sferę zespołowej pracy coraz większej liczby ludzi. Inną przyczyna wzrostu zainteresowania problemami etyki zawodowej jest zwiększenie się liczby zawodów mających bezpośredni wpływ na losy jednostek i społeczeństwa, powołanych do ochrony podstawowych wartości społecznych, a więc legitymujących się swoistym „powołaniem społecznym”. Zawody te wiążą się szczególnie wyraźnie z określona postawą moralną, kwestią wyboru określonej postawy moralnej w życiu. Inna wreszcie z omawianych przyczyn wiąże się z konfliktami moralnymi, towarzyszącymi współcześnie pełnieniu zawodowych ról społecznych.
Na tym tle rozwija się właśnie zainteresowanie etyką poszczególnych grup zawodowych, a kwestia moralnych kwalifikacji przedstawicieli tych grup uzyskuje wagę co najmniej równą kwestii kwalifikacji zawodowych. Znajduje to wyraz w składanych przysięgach zawodowych lub w sprecyzowanych szczegółowych kryteriach, jakim odpowiadać musi kandydat do danego zawodu; jest wśród nich wiele kryteriów moralnych, dotyczących m.in. cech osobowości owego kandydata.
Już sam wymóg fachowości i rzetelności zawodowej ma zresztą zabarwienie moralne. Wysoka wiedza zawodowa może sprzyjać realizacji określonych wartości moralnych, a respektowanie tych wartości skłaniać może do pogłębienia wiedzy fachowej i jak najlepszego jej wykorzystania.
Obowiązków zawodowych i obowiązków moralnych nie można więc oddzielać od siebie. W niektórych przypadkach pokrywają się one ze sobą. W zasadzie jednak obowiązki zawodowe dotyczą technicznej strony czynności zawodowych, podczas gdy reguły etyki zawodowej dotyczą wewnętrznych kwalifikacji człowieka, określają jego postępowanie zawodowe z punktu widzenia dobra i zła moralnego, krzywdy i sprawiedliwości.

Funkcje etyki zawodowej

Administrator — Thu, 10 Mar 2011 17:53:15 +0000

Jedną z grup reguł etyki zawodowej stanowią reguły dotyczące stosunków wewnątrz grupy zawodowej, określające zachowanie się względem siebie jej przedstawicieli. Zasady moralne dotyczące tych stosunków mają znaczenie tak dla danej grupy, dla jej sprawnego funkcjonowania, jak i dla poszczególnych jednostek tworzących tę grupę. W grę wchodzi tu m.in. solidarność zawodowa i wzajemna pomoc. Znaczenie tych zasad regulujących głównie współżycie w obrębie grupy zawodowej (a ściślej środowiska pracy) ujawnia się w mniejszym lub większym zakresie w każdej grupie zawodowej, w każdej bowiem istnieją jakieś formy wzajemnych zależności, choć w odniesieniu do niektórych zawodów odgrywają one szczególnie doniosłą rolę.
Funkcje moralności zawodowej polegają też na regulacji stosunku przedstawicieli danej grupy zawodowej do przedmiotu działania, zwłaszcza jeśli stanowią go bezpośrednio jednostki, to znaczy, jeśli zadaniem tej grupy jest ochrona i realizacja określonych dóbr owych jednostek (zdrowia fizycznego i psychicznego, życia, wolności itp.).
Kolejna zatem grupę reguł etyki zawodowej stanowią reguły rzetelności i sumienności zawodowej. Ich lista jest bardzo obszerna – obejmuje ona częściowo zarówno reguły należące jeszcze do dziedziny dobrego wychowania, jak i – przede wszystkim – typowo moralne nakazy uczciwości, poszanowania ludzkiej godności, wrażliwości na ludzką krzywdę itp.
Należy zwrócić również uwagę na sprawę tzw. Kodeksów etyki zawodowej, czyli zwerbalizowanych, ujętych w postaci dokumentów zasad moralnych poszczególnych zawodów. Należy bowiem odróżniać tak pojmowane „kodeksy” od obiegowych w poszczególnych grupach przeświadczeń o powinnościach moralnych ich przedstawicieli lub oczekiwań środowiska dotyczących tych grup. Kodeksami w pierwszym przypadku posługują się przedstawiciele nielicznych zawodów wywierających bezpośredni wpływ na realizację podstawowych wartości społecznych. Etykę zawodową w znaczeniu swoistych problemów i konfliktów oraz swoistych powinności występujących w świadomości grupy zawodowej bądź otoczenia ma natomiast w zasadzie każdy zawód[2]

Specyfika etyki zawodowej

Administrator — Thu, 10 Mar 2011 17:52:46 +0000

Etyki zawodowe nie kształtują się w sposób autonomiczny jedynie w granicach poszczególnych grup zawodowych i w izolacji od całokształtu warunków społeczno-ustrojowych oraz panującej w danym społeczeństwie (lub w obrębie klasy społecznej) moralności. Toteż wyodrębnianie i rozwijanie wielu etyk zawodowych nie prowadzi, wbrew obawom, do swoistej atomizacji moralnej społeczeństwa, do powstania partykularnych i sprzecznych systemów wartości i wzorów postępowania, odnoszących się jedynie do konkretnej grupy zawodowej.
Etyka zawodowa natomiast to przede wszystkim zastosowanie ogólnych dyrektyw moralnych, występujących w danym społeczeństwie, do konkretnych sytuacji zawodowych, to konkretyzacja moralności ogólnospołecznej.
Rdzeń etyki zawodowej – przynajmniej w przypadkach niektórych grup zawodowych – stanowią dyrektywy elementarne i ogólnoludzkie. Te właśnie reguły są trwałym elementem poszczególnych systemów moralności zawodowej, występują w całej historii danego zawodu. Jednakże moralność zawodowa jest również konkretyzacją i swoistym przejawem moralności określonej klasy społecznej. W systemach etyki zawodowej występujących w określonych warunkach ustrojowych dominują bowiem poglądy odpowiadające charakterowi i potrzebom klas zajmujących w danym społeczeństwie kluczowe pozycje ekonomiczno-polityczne.
Swoistości etyki zawodowej nie można jednak sprowadzić jedynie do tego, że stanowi ona przekład ogólnych reguł moralnych na język reguł bardziej konkretnych, dotyczących zachowania się przedstawicieli poszczególnych zawodów w charakterystycznych dla ich pracy sytuacjach. Swoistość etyki zawodowej polega bowiem również i na tym, że w każdym systemie moralności zawodowej uznawane społecznie wartości i postulaty moralne znajdują odrębną hierarchizację, że następuje tu zmiana w hierarchii ważności poszczególnych dyrektyw, przemieszczenie akcentów, wysunięcie jakiś dyrektyw na czoło z punktu widzenia danego zawodu.
Specyfika poszczególnych systemów moralności zawodowej może wyrażać się także i w tym, że w jej obrębie występuje niekiedy mniej lub bardziej dostrzegalna modyfikacja poglądów moralnych, funkcjonujących społecznie, że obowiązują tutaj reguły nie obowiązujące w innych systemach takiej moralności (lub w społeczeństwie w ogólności), bądź też niektóre reguły odbiegające od uznawanych przez resztę społeczeństwa, a nawet sprzeczne z nimi.
Oczywiście nie chodzi tu o przypadki naruszania norm moralnych uznawanych w społeczeństwie i we wszystkich grupach zawodowych, a więc np. o przypadki nieuczciwości zawodowej, lecz o modyfikacje wyrażające się w aprobowanych społecznie dla określonego zawodu regułach moralnych, uchodzących w odniesieniu do niego za dodatnie, choć pozbawione mocy wiążącej wobec reszty społeczeństwa. Chodzi tu również o zawody „legalne” ze społecznego punktu widzenia, zajmujące określone miejsce w tabeli zawodów ocenianych dodatnio.

Etyka zawodowa

Administrator — Thu, 10 Mar 2011 17:52:22 +0000

Pewne źródła sprzeczności dyrektyw moralności jakiegoś zawodu i dyrektyw uznawanych szerzej tkwią w charakterze klasowej struktury społeczeństwa, który determinuje treść poglądów i stosunków dominujących w obrębie poszczególnych zawodów oraz stosunków między ich przedstawicielami. W różnicach między moralności jakiegoś zawodu i moralnością społeczną ujawniać się zatem mogą różnice między moralnością poszczególnych klas – sprzeczności moralne społeczeństwa klasowo zróżnicowanego wyrażają się, choć nie mechanicznie i bezpośrednio, także w określonych sprzecznościach moralno-zawodowych. Stąd słuszne jest twierdzenie, że podział pracy w społeczeństwie klasowym powoduje – lub co najmniej wyraża – określony stopień dezintegracji moralności społecznej, co zanika w społeczeństwie bezklasowym. W tym społeczeństwie rozwój moralności zawodowej stać się może czynnikiem integrującym i wzmacniającym moralność całego społeczeństwa.
O swoistym charakterze danej etyki zawodowej decyduje wreszcie zalecany przez nią sposób rozstrzygania konfliktów moralnych. Mogą być one rozstrzygane na różnych podstawach: zarówno na podstawie indywidualnej decyzji opartej na uznaniu określonej hierarchii celów moralnych, jaki na podstawie decyzji arbitralnej, instytucjonalnej. Moralność zawodowa w wielu przypadkach wskazuje właśnie rozwiązanie takiego konfliktu, stanowiące rodzaj pośredni między wspomnianymi uprzednio. Jest w takim rozwiązaniu i element decyzji subiektywnej (wyrażający się już w samym wyborze zawodu), jak i element rozwiązania instytucjonalnego, uwzględniającego jednak głównie przeznaczenie danego zawodu. W tym sensie moralność zawodowa stanowi w niektórych przypadkach afirmację i zalecenie pewnego typu postawy w sytuacjach konfliktowych. Zalecenia takie są dość stabilne, mają znaczenie wiążące dla wszystkich przedstawicieli grupy zawodowej.
Można więc stwierdzić, że w pluralizmie systemów etyki zawodowej oraz w ograniczonych ich odrębnościach znajduje wyraz m.in. socjologiczny relatywizm moralny. Nie przeczy on podstawowej jedności poglądów moralnych, odpowiadających wspólnym warunkom i potrzebom określonej klasy społecznej lub społeczeństwa choćby względnie jednolitego pod względem struktury klasowej. Relatywizm ten wyraża natomiast złożoność potrzeb i warunków społecznych oraz wielowarstwowość społecznych wyobrażeń o wartościach i powinnościach moralnych.
O konkretnej treści etyki zawodowej, o jej strukturze, układzie hierarchicznym, brzmieniu jej poszczególnych zasad decyduje zaś wiele czynników. Należą do nich zwłaszcza:

Założenia naczelne określonego systemu etycznego, który – z racji swej wewnętrznej zawartości i związków ze światopoglądem odpowiadającym charakterowi danego ustroju społecznego – w ustroju tym jest lub staje się dominujący.
Ewentualne tradycje danego zawodu, wartości moralne zrośnięte w sposób trwały z jego funkcjonowaniem, niezależne od zmian zachodzących w strukturze społecznej czy w technicznych warunkach wykonywania zawodu.
Warunki zewnętrzne funkcjonowania danego zawodu. Należą do nich zwłaszcza: ustrój społeczny i konkretne warunki życia i potrzeby społeczeństwa oraz techniczne warunki wykonywania zawodu.
Charakter zadań spełnianych przez przedstawicieli danego zawodu i ich społeczna ranga, miejsce jakie ten zawód zajmuje w społecznym podziale pracy.
Uprawnienia danego zawodu, które są pochodnymi spełnianych funkcji.
Struktura wewnętrzna danego zawodu, wewnętrzny układ powiązań i zależności międzyludzkich, charakter stosunków między przedstawicielami danego zawodu.
Struktura ta jest uwzględniana w postaci określonych dyrektyw moralnych, które mają humanizować stosunki wewnątrzgrupowe

Etyka inżyniera

Administrator — Thu, 10 Mar 2011 17:51:52 +0000

Istnieją pewne grupy, których założeniem pracy inżyniera jest przestrzeganie zasad etycznych i moralnych wykonywanego zawodu. Istnieje np. Kodeks Etyczny Niezależnego Inżyniera Konsultanta. Jest on o tyle ważny, że każda osoba wchodząca do w/w stowarzyszenia podpisuje deklarację, w której zobowiązuje się do przestrzegania poniższych zasad:
KOMPETENCJA Inżynier konsultant powinien: Utrzymywać swoją wiedzę i umiejętności na poziomie odpowiadającym aktualnemu stanowi w dziedzinie techniki, prawa i zarządzania oraz stosować należyte umiejętności, troskę i pilność w wykonywaniu swoich usług dla klientów.
Powstrzymywać się od wykonywania jakichkolwiek usług, jeżeli nie jest do ich
wykonania kompetentny.

PRAWOŚĆ
Inżynier konsultant powinien:

Zawsze działać w legalnym interesie swojego klienta i wykonywać swoje usługi zawodowe w pełni i z oddaniem.

BEZSTRONNOŚĆ
Inżynier konsultant powinien:
1.Być bezstronnym, wydając swoją zawodową poradę, osąd czy decyzję.
2.Informować swojego klienta o każdym konflikcie, który mógłby zaistnieć przy pełnieniu jego misji.
3.Nie akceptować wynagrodzenia, które wpływa ujemnie na jego niezależny osąd
UCZCIWOŚĆ WOBEC INNYCH INŻYNIERÓW KONSULTANTÓW
Inżynier konsultant powinien:
1.Popierać ideę „wyboru konsultanta według kwalifikacji” (QBS).
2.Ani przez niedbalstwo ani celowo nie robić niczego, co mogłoby naruszyć reputację lub interes innych.
3.Ani pośrednio ani bezpośrednio nie usiłować zająć miejsca innego inżyniera konsultanta, który został już zaangażowany do wykonania określonej pracy.
4.Nie przejmować pracy innego inżyniera konsultanta przed uprzedzeniem go i nie będąc poinformowany przez klienta na piśmie o zakończeniu poprzedniego angażu do tej pracy.
5.Będąc poproszony o przejrzenie pracy innego inżyniera konsultanta postępować zgodnie z właściwym zachowaniem się i kurtuazją.
KORUPCJA
Inżynier konsultant powinien:
1.Ani nie oferować ani nie akceptować jakiegokolwiek rodzaju zapłaty, której, w postrzeganiu innych lub faktycznie, jest celem wpłynąć na proces wyboru lub wynagrodzenie inżynierów konsultantów i/lub ich klientów, albo oddziaływać na niezależny osąd inżyniera konsultanta.
2.W pełni współpracować z każdym legalnie utworzonym ciałem śledczym, które bada administrację jakiegokolwiek kontaktu na usługi lub budowę.[3]
Kodeks etyczny inżyniera posiada również FEANI. Jest to federacja założona w 1951roku. Federacja ta zrzesza zawodowe stowarzyszenia inżynierów, aktualnie z 26 krajów, po jednym z każdego kraju. Narodowe organizacje członkowskie (Członkowie Narodowi) stanowią tzw. Narodowe Komitety FEANI. FEANI posiada status konsultatywny UNESCO, UNIDO i Rady Europy; ściśle współpracuje z Komisją Europejską (organ wykonawczy Unii Europejskiej) w sprawach dot. zawodu inżyniera oraz uznawania dyplomów dla celów akademickich i zawodowych.
Polskim Członkiem Narodowym od września 1992r. jest Federacja Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych – FSNT NOT – jako jedyna organizacja inżynierska w kraju.
Kodeks etyczny FEANI jest dokumentem o charakterze uzupełniającym i nie zastępuje żadnego innego Kodeksu Etycznego, jakiemu osoba zainteresowana może podlegać w swoim kraju.
Wszystkie osoby wpisane do Rejestru FEANI mają obowiązek zdawać sobie sprawę z ogromnego znaczenia, jakie nauka i technika mają dla ludzkości, jak również z własnej odpowiedzialności wobec społeczeństwa, wynikającej z wykonywania przez nie zawodu inżyniera. Osoby te wykonują swój zawód zgodnie z ogólnie przyjętymi w społeczeństwach europejskich zasadami moralnymi i cywilizacyjnymi, przestrzegając w szczególności prawa do wykonywania zawodu, jak również godności osobistej tych wszystkich, którymi współpracują. W tym też zakresie zobowiązują się przestrzegać następujący kodeks etyczny oraz postępować zgodnie z wyznaczonymi przezeń zasadami.

Kodeks etyczny

Administrator — Thu, 10 Mar 2011 17:51:06 +0000

Etyka osobista
1. Inżynier zobowiązany jest utrzymywać swoją wiedzę fachową na najwyższym poziomie, mając na uwadze dążenie do perfekcyjności świadczonych przez siebie usług, zgodnie z tym wszystkim, co uważane jest za dobrą praktykę w jego zawodzie, uwzględniając przy tym porządek prawny kraju, w którym pracuje.
2. Jego integralność zawodowa oraz uczciwość intelektualna gwarantują obiektywność analiz, ocen, jak również podejmowanie konsekwentnych decyzji.
3. Inżynier uważa się za związanego sumieniem przez jakąkolwiek poufną umowę biznesu, do której dobrowolnie przystąpił.
4. Nie przyjmuje on innych form gratyfikacji poza uzgodnionymi ze swoim pracodawcą.
5. Swoją tożsamość zawodową oraz przynależność do stanu inżynierskiego manifestuje poprzez udział w przedsięwzięciach swoich Stowarzyszeń, a przede wszystkim tych, które zajmują się podnoszeniem rangi zawodu inżyniera i przyczyniają się do ustawicznego doskonalenia zawodowego swoich członków.
6. Inżynier używa jedynie tych tytułów, do używania których posiada prawo.

Etyka zawodowa
1. Inżynier podejmuje się tylko tych zadań, jakie leżą w zakresie jego wiedzy fachowej. W przypadku, gdy zadanie przekracza granice jego kompetencji zawodowych, powinien zwrócić się o współpracę do właściwych ekspertów.
2. Inżynier jest odpowiedzialny za organizację i realizacje swoich zadań.
3. Musi uzyskać jasne sprecyzowanie usług, jakich się od niego oczekuje.
4. Przy realizacji swoich zadań podejmuje wszelkie niezbędne środki w celu przezwyciężenia występujących trudności, przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa ludzi oraz majątku.
5. Pobiera określone wynagrodzenie, odpowiednie do świadczonych przez siebie usług oraz stopnia ponoszonej odpowiedzialności
6. Stara się o to, żeby wynagrodzenie otrzymane przez wszystkie osoby, z którymi współpracuje było adekwatne do zakresu wykonywanej pracy oraz stopnia ponoszonej odpowiedzialności.
7. Inżynier dąży do wysokiego poziomu osiągnięć technicznych, w tym również stosowanych technologii, które przyczyniać się będą do zachowania zdrowego i przyjemnego środowiska życia.

Etyka społeczna
Inżynier powinien:
1. respektować prawa osobiste swoich zwierzchników, kolegów i podwładnych poprzez wychodzenie naprzeciw ich potrzebom i aspiracjom, oczywiście pod warunkiem, iż są one zgodne z obowiązującym prawem oraz etyką ich zawodów,
2. nieprzerwanie mieć na względzie dobro otaczającej przyrody, środowiska, zdrowia i bezpieczeństwa oraz wykonywać swoją pracę na rzecz dobrobytu ludzkości,
3. dostarczać ogółowi społeczeństwa klarownych informacji leżących w sferze jego kompetencji fachowych w celu umożliwienia temu społeczeństwu właściwego zrozumienia problemów technicznych, będących w interesie publicznym,
4. podchodzić z najwyższym szacunkiem do wartości tradycyjnych i kulturowych krajów, w których wykonuje swój zawód. [5]
Zbór takich zasad jest kwintesencją postępowania inżyniera.
Istnienie etyki inżynierskiej powinno być przypieczętowanie przyrzeczeniem, choćby takim jak wcześniej przytoczone, składanym przez każdego kończącego uczelnię młodego inżyniera. Będzie to pierwszy krok jaki należy postawić na drodze wpajania etycznego i moralnego postępowania młodym ludziom. Od nas wszystkich, obecnych i przyszłych inżynierów zależy przestrzeganie moralnych zasad etyki inżynierskiej oraz konsekwentne ich egzekwowanie od innych inżynierów.

Etyka

Administrator — Thu, 10 Mar 2011 17:50:31 +0000

Etyka ma podwójny cel: ocenia praktyki ludzkie, odwołując się do standardów moralnych, a poza tym może być także źródłem preskryptywnych rad, jak postępować moralnie w określonych sytuacjach.
Pierwszy wytyczony cel pokazuje potrzebę analizy i oceny. Jego osiągnięcie to etyczna diagnoza czynów i wydarzeń, które miały miejsce w przeszłości. Analiza polega na wyjaśnieniu norm i linii argumentacji. Już choćby w tym zakresie może być pomocna, jako że często jesteśmy nieświadomi większości wartości moralnych i przyzwyczajeń myślowych. Etyka analizuje nasze osądy i wydobywa na światło dzienne nasze moralne założenia, mogąc je jednak również krytykować.
Etyka normatywna stawia sobie drugi, bardziej terapeutyczny cel: wypracowanie racjonalnych metod rozstrzygania obecnych i przyszłych problemów. Tak więc drugi cel to zapewnienie terapeutycznej porady: sugerowanie rozwiązań i linii postępowania w przypadku aktualnych dylematów i przyszłych niebezpieczeństw na podstawie opinii uzyskanych dzięki odpowiednim informacjom. Wymaga to w szczególności otwartego umysłu w celu określenia istotnych grup interesów oraz dogłębnego zrozumienia żywotnych spraw, o które toczy się gra.
Etyka bada zaledwie jeden typ osądów normatywnych: moralne osądy występujące w codziennej praktyce moralnej.
Praktyczne wykorzystanie etyki normatywnej polega na uważnym analizowaniu konkretnych przypadków, często stwarzających dylematy wynikające ze sprzecznych wartości. Analizę etyczną oraz osąd umożliwia zbudowanie dobrze przemyślanych koncepcji wyjaśniających w jaki sposób można pogodzić różne wartości i problemy strategiczne, kiedy staje się w obliczu dylematów moralnych.[1]
Etyka inżynierska jest jedną z etyk zawodowych. Zwraca się na jej gruncie uwagę na to, że inżynier – podobnie jak inni ludzie uprawiający wolny zawód- ponosi za swoje czyny inżynier odpowiedzialność kwalifikowaną wynikającą z ‘kontraktu społecznego’ (nb. ów kontrakt jest doskonałym miejscem wpływania systemu moralnego na system techniczno-naukowy). Etyka inżynierska wskazuje także na role społeczne pełnione przez inżynierów i wiążącą się z nimi odpowiedzialność szczegółową. Rolami tymi są m.in.: stosowanie wiedzy (ekspert), tworzenie nowych rozwiązań (wynalazca, projektant), wytwórca rozwiązań (inżynier produkcji), funkcje kierownicze (menedżer ), twórca wiedzy (badacz w naukach technicznych), nauczyciel (wykładowca, popularyzator) i in.[4].